ASE tahsisinde Sağlık Müdürlükleri Yetersiz Kalıyor.

01.06.2009

Aile Sağlığı Elemanı tahsisinde Sağlık Müdürlükleri yetersiz kalıyor 

Adıyaman’da aile hekimleri için aile sağlığı elemanı görevlendirilmesinde ciddi sıkıntılar yaşanıyor.

Aile hekimliğine ilk geçen ve 2.5 yılı geride bırakan tecrübeli illerden biri olmasına rağmen Adıyaman’da hala personel tahsisinde Sağlık Müdürlüğü etkisiz kalıyor. 

Aile hekimlerimizden bir kısmında gerek göreve başladıkları ilk günden bu yana gerekse doğum izni veya tayin gibi nedenlerle ayrılan aile sağlığı elemanlarının yerine yapılacak atama ve görevlendirmelerde Sağlık Müdürlüğü’nün yetersiz kaldığı gözleniyor. 

Bir kısım aile hekimlerimizin, görev yaptıkları köylerin ücra bir yerde olması veya başka nedenlerle aile sağlığı elemanı bulmasında sıkıntı yaşanmasına neden oluyor. Bununla birlikte şehir içlerinde doğum izni veya tayin gibi nedenlerle aile sağlığı elemanını kaybeden aile hekimlerinin  durumu da köylerden çok farklı değil. 

Sağlık Müdürlükleri’ne yapılan personel tahsisi talebi ise zaman zaman karşılığını bulamıyor. 

Aile hekimlerinin aile sağlığı elemanı temininde de ciddi sıkıntılar yaşanıyor. Şöyle ki; aile hekimi memur statüsünde bir yardımcı sağlık personeli ile anlaşmak istese bu neredeyse imkansız. Çünkü memur statüsündeki yardımcı sağlık personeli aile sağlığı elemanı olarak çalışmak istese sözleşmeli pozisyona getiriliyor ve bir bakıma kazanılmış haklarının bir kısmından vazgeçmesi isteniyor. Ayrıca aile sağlığı elemanı olduğunda ücret olarak bir avantaj elde edemiyor. Bununla birlikte aile hekimliğindeki yoğun iş temposu yerine daha rahat bir iş yoğunluğu olan mevcut durumunu muhafaza etmek istiyor. 

Aile hekimi 4b veya diğer durumdaki yardımcı sağlık personelleriyle ise yasal engeller nedeniyle anlaşamıyor. 

Sebep ne olursa olsun aile hekiminin aile sağlığı elemanı olmadığı zamanlarda, yönetmelik gereği bu açığın Sağlık Müdürlükleri tarafından görevlendirme yöntemiyle kapatılması gerekiyor. Ancak gelinen noktada Sağlık Müdürlükleri’nin bu konuda yetersiz ve etkisiz kaldıkları gözleniyor. Ya görevlendirme hiç yapılmıyor, ya çok geç yapılıyor, ya da görevlendirilen kişinin hastalık raporu alıp görevine gitmemesine engel olunamıyor.

Buna rağmen aşı ve izlemlerdeki en ufak aksaklıkları denetleme konusunda ise idarecilerin hassasiyetlerini sonuna kadar kullandıkları görülüyor. 

Aile hekimliği birimleri şu andaki kanun ve yönetmelikler çerçevesinde 1 hekim, 1 aile sağlığı elemanı olmak üzere 2 kişi ile yönetilmekte ve Sağlık Bakanlığı da uygulamayı bu şekilde projekte etmektedir. Hekimin ve aile sağlığı elemanının beraber yapacağı görevler olduğu gibi ayrı ayrı yapmaları gereken müstakil görevleri de bulunmaktadır. Şöyle ki; hekim hastaları muayene eder, ancak aile sağlığı elemanının böyle bir görevi yoktur. Aile sağlığı elemanının birincil görevleri ise izlem ve aşılamalardır. İhtiyaç duyduğu zamanlarda hekiminden yardım talep eder. Hekimin birincil görevleri arasında gebe tespiti,gebe izlemi,aşı uygulaması gibi görevleri yoktur. Hekim bu iş ve işlemlerin tam,eksiksiz,doğru ve zamanında yaptırılmasından ve denetiminden sorumludur. Elbette ki yardımcı sağlık personelinin yetişemediği durumlarda destek olacaktır, ancak bu demek değildir ki aile sağlığı elemanının görevlerinin hepsini aynen onun gibi icra etsin. 

Sonuç olarak cevaplandırılmalıdır ki;  Aile sağlığı elemanı olmayan aile hekimlikleri birimlerinin çalışma koşulları ve onlardan beklenen hizmet kalite ve kantitesi aynen mevcut yönetmelikteki gibi mi olacaktır, yoksa bu şekilde çalışmaya mecbur bırakılan birimler için ayrı bir yaklaşım mı sergilenecektir? Aile sağlığı elemanı verilmeyerek yarısı koparılmış aile hekimlikleri birimlerinden beklenen hizmet ve performansın %100 üzerinden değerlendirilmesi acaba hakkaniyete ne kadar uymaktadır? Erkek aile hekimleri yanlarında bayan bir aile sağlığı elemanı olmadan taşradaki kadınların gebelik tespitlerini ve izlemlerini yaparken Leopold manevrası dışında başka hangi tür manevralar yapmaya zorlanmaktadır? Bayan aile hekimlerine gelince, yanlarında erkek bir aile sağlığı elemanı olmadan dağ, taş, dere, tepe demeden, zorlu iklim koşullarına aldırmadan, ücra köşelere tek başına nasıl gideceği hesaplanmadan ya da umursanmadan olağanüstü hizmetler beklenmekte, bununla birlikte muhtarın iki dudağı arasından çıkan en ufak bir şikayet ise insaf ölçülerinin dışına çıkılarak derhal işleme konulabilmektedir.

Uzun sözün kısası.

Sağlık Bakanlığı ne yapacaksa çabuk yapmalı,kanun ve yönetmelikleri periferden gelecek uyarıları da dikkate alarak derhal çıkartmalı ve aile hekimliği disiplinini yerel idarecilerin kişisel uygulamalarına terk etmemelidir.